“het juiste doel van alle theologie is doxologie”

Gordon D. Fee, Listening to the Spirit in the Text

Het citaat van deze week komt uit een bundel artikelen van wijlen Prof. Dr. J.P. Versteeg (Christelijk Gereformeerde Kerken), Eerlijk Luisteren naar de Bijbel – Een Bundel Nagelaten Artikelen, 1988. Het eerste artikel, waar de hele bundel naar vernoemd is, is Eerlijk Luisteren naar de Bijbel. Hierin geeft Prof. Versteeg acht aandachtspunten om eerlijk naar de bijbel te kunnen luisteren, die elk kort maar krachtig uiteen worden gezet. Dit zijn ze:

“Eerlijk luisteren naar de Bijbel is allereerst een biddend luisteren.

In de tweede plaats kunnen we alleen maar eerlijk luisteren naar de Bijbel, wanneer we dat luisteren niet laten bepalen door allerlei wetenschappelijke opvattingen. Er is geen tegenstelling tussen de Bijbel en de wetenschap.

In de derde plaats zullen we alleen maar eerlijk naar de Bijbel kunnen luisteren, wanneer we de Bijbel niet benaderen vanuit algemene waarheden. De twee meest bekende algemene waarheden zijn wel de algemene waarheden, dat het goede beloond wordt en de algemene waarheid van de voorbeeldige gelovige.

In de vierde plaats zullen we alleen maar eerlijk naar de Bijbel kunnen luisteren, wanneer we oog hebben voor het specifieke van de verschillende boeken van Bijbel. De verschillende boeken van de Bijbel zijn geschreven in verschillende omstandigheden en voor een groot deel door verschillende schrijvers. Ze waren voor een groot deel oorspronkelijk ook voor verschillende groepen mensen bestemd.

In de vijfde plaats behoort tot het eerlijk luisteren naar de Bijbel het recht doen aan de eigen aard van de verschillende boeken van de Bijbel.

In de zesde plaats is eerlijk luisteren naar de Bijbel luisteren met de juiste bedoeling.

In de zevende plaats leidt eerlijk luisteren naar de Bijbel altijd tot doen van het Woord van God.

Tenslotte kost eerlijk luisteren naar de Bijbel aandacht en tijd.”

“At issue here is finding the way between the two sirens that lurk on either side, that would woo the exegete toward one extreme or the other. The sirens are exegetical methodology (Scylla, if you will), on the one side, and a popular view of spirituality (Charybdis), on the other.

These two (exegetical method and spirituality*) are seen as constantly at war with one another, with the result that the piety in the church is – for good reason – highly suspicious of the scholar or the seminar-trained pastor, who seems forever to be telling people that the text does not mean what it seems plainly to say. The result is a reaction to good methods as such, since such a way of looking at the text seems to run at cross-purposes with a more devotional reading of the Bible, where “the Word for the day” is received by one’s direct encounter with the text in a more free-floating, associative way of reading texts. The bottom line is that such people take their own brand of “common sense” approach to the Bible: read it in a straightforward manner and apply it as you can; and “spiritualize” (sometimes = allegorize) the rest.

Came along the exegete and said “no” to such piety. Taking Scripture away from the believing community, the exegete made it an object of historical investigation. Armed with the so-called historical-critical method, he thus engaged in an exercise in history, pure and simple, an exercise that appeared all too often to begin from a stance of doubt – indeed, sometimes of historical scepticism with an anti-supernatural bias. Using professional jargon about form, redaction, and rhetorical criticism, the exegete, full of arrogance and assuming a stance of mastery over the text, often seemed to turn the text on its head so that it no longer spoke to the believing community as the powerful word of the living God.

The natural result of this bifurcation between church and academy has been suspicion on both sides, and much too often poor exegesis on the one side and almost no Spirituality on the other.”

Gordon D. Fee, Listening to the Spirit in the Text, “Exegesis and Spirituality: Completing the Circle” (hst.1)

*In zijn essay pleit Fee ook voor een herdefiniëring van ‘geestelijk’/’spiritualiteit’. Hij zegt: “…spirituality…a distinctively Pauline word in the N.T., has the Holy Spirit as its primary referent. Paul never uses it as an adjective referring to the human spirit; and whatever else, it is not an adjective that sets some unseen reality in contrast, for example, to something material, secular, ritual, or tangible.”

Rather, we must recognize the incarnational form of God’s revelation as it has come in a particular language at a particular time in particular forms of expression to particular first-century authors and audiences. The text of the New Testament does not have a meaning apart from its particularity; it has a meaning in its particularity.

Ben Witherington III, The Indelible Image, Vol. 1 – The Individual Witnesses, p.30

Op 8 oktober 2009 kopte Trouw: “Openingszin Bijbel klopt niet“. Een revolutie!? De opvatting is afkomstig van hoogleraar Ellen van Wolde. Zij beweert dat alle vertalingen van Gen.1:1 foutief zijn en dat God geen schepper van hemel en aarde is en zeker niet van een hemel en aarde uit het niets.

Moeten we hiervan wakker liggen? Nee. In het kwartaalblad van het Nederlands Bijbelgenootschap, Met Andere Woorden, wordt op nette, doch duidelijke wijze werkelijk de vloer geveegd met Van Woldes opvatting. Dr. M.F.J. Baasten (docent Hebreeuwse filologie aan de Universiteit Leiden), de schrijver van het artikel in Met Andere Woorden, toont overtuigend aan dat Van Woldes “nieuwe” – het meeste van wat ze zegt is helemaal niet nieuw – interpretatie niet kan blijven staan. Op basis van het artikel vraag je je zelfs af hoe iemand als zij überhaupt nog hoogleraar kan blijven!

De gegevens van het artikel: Met Andere Woorden,28e jaargang nr.4, december 2009, Nederlands Bijbelgenootschap, Haarlem. Je kunt het blad lenen van de Afdeling Bijbelse Studies op Heidebeek of er op andere wijze aan zien te komen.

Ook op de website van het Nederlands Bijbelgenootschap is een reactie op Van Woldes opvatting te vinden (hier).

Beide artikelen beveel ik ten zeerste aan (zijn makkelijk leesbaar)!

“De studie van de Bijbel is, net als het populaire denken, beïnvloed door het romantische idee dat spontaniteit authenticiteit is en dat formaliteit en rituelen namaak of hypocrisie vertegenwoordigen.”

Gordon Wenham, “The Perplexing Pentateuch” (Je kunt het artikel hier vinden)

‘Het doel van Bijbelstudie is niet om door de Schrift heen te werken, maar om de Schrift in ons te laten werken!’

Afkomst citaat onbekend, maar ik heb ‘em hier gevonden.

“In de bijbel geeft God ons dus openbaringen van zichzelf, die ons ertoe brengen Hem te aanbidden; beloften voor ons behoud, die ons geloof versterken en geboden waarin zijn wil tot uiting komt en die wij moeten gehoorzamen. Dat is de betekenis van christelijk discipelschap. De drie belangrijkste aspecten daarvan zijn aanbidding, geloof en gehoorzaamheid. En alle drie aspecten komen voort uit het Woord van God.”

John Stott, De Bijbel: Gods Woord voor vandaag, p.83

“Een mens was bedoeld om aan zichzelf te twijfelen, maar niet aan de waarheid; nu is het precies omgekeerd”

G.K. Chesterton in Orthodoxie

“En precies dat rare van het geloof suggereert het ware. ‘Ik geloof omdat het absurd is,’ zei de kerk al vroeg. Want de raarst denkbare PR leidde tot de meest invloedrijke beweging ooit. Hoe kan het ander dan dat dit de ontknoping was waar iedereen op wachtte, maar die niemand kon bevroeden? Zoals ik hoorde over een kind dat een fantastisch sinterklaascadeau kreeg, een echte verrassing: ‘En ik wist niet eens dat ik dit wilde!’

Als je niet beter zou weten, zou je niet anders kunnen dan concluderen dat een alien is geland – en je zou verbazingwekkend dicht bij de waarheid zitten. Maar waar gewoonlijk zoiets bizars hooguit een kroegverhaal wordt, bleef dit verhaal rondzingen. Het bleef maar rondzingen met een ongekende vasthoudendheid, het werd doorverteld en doorverteld en al snel gaven duizenden mensen er hun leven voor om het niet te verloochenen, het breidde gestaag uit en beet zich onvergetelijk vast in de geschiedenis.

Ik heb veel verhalen gehoord, maar nog nooit een verhaal dat zo raar was. Nooit hoorde ik een verhaal waarvan ik zo graag wilde dat het waar was.”

Reinier Sonneveld, Jutten (Over de verrassingen van God), p. 19